Blog

W tym dziale znajdą Państwo artykuły prawne pisane przez nasz zespół

Rozwód obywateli różnych państw

Rozwód obywateli różnych państw

  • 11 grudnia 2018
  • Kancelaria JHC

W związku z coraz częstszymi pytaniami i wątpliwościami osób, którzy jako obywatele polscy zawarli małżeństwo z obywatelami innych państw członkowskich Unii Europejskiej, dotyczących tego w jakim państwie będzie orzekać sąd o rozwodzie oraz według jakiego prawa będzie się to odbywać, w niniejszym wpisie postaram się przybliżyć tą tematykę.

Jurysdykcja – czyli sąd jakiego państwa orzeka o rozwodzie?

Zacznijmy od pierwszej kwestii jaką musimy ustalić, czyli jurysdykcji. Jest ona regulowana przez Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 roku. Główną zasadą jest, iż właściwym sądem do prowadzenia sprawy rozwodowej pomiędzy obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej jest sąd państwa, w którym małżonkowie zwykle zamieszkują na dzień składania pozwu o rozwód.

Przykładowo, gdy obywatel Polski i Niemiec chcą się rozwieść, a stale zamieszkują w Niemczech, sądem właściwym, będzie sąd niemiecki. A co w sytuacji, gdy małżonkowie nie zamieszkują wspólnie w tym samym państwie, ponieważ jedno z nich wyprowadziło się do innego kraju? Wówczas sądem właściwym będzie sąd państwa, w którym dotychczas razem zamieszkiwali, przy zastrzeżeniu, iż jedno z nich nadal tam mieszka.

Oprócz tych ogólnych reguł, są jeszcze inne, jak na przykład ta, iż niezależnie od powyższych przepisów, właściwym sądem w sprawie o rozwód może być sąd miejsca zamieszkania pozwanego. Co to znaczy dla stron? Otóż, powód, a więc małżonek, który chce wszcząć sprawę rozwodową, może zdecydować do sądu jakiego państwa złoży pozew.

Modyfikując wcześniejszy przykład, jeżeli małżeństwo polsko-niemieckie zamieszkiwało wspólnie w Niemczech, a po rozstaniu, jeden z małżonków wyprowadził się do Polski, drugi natomiast nadal przebywa w Niemczech, to powód może wszcząć sprawę w Niemczech lub w Polsce, czyli w państwie w którym obecnie mieszka pozwany.

Oczywiście sytuacja może wyglądać zupełnie inaczej – obydwoje po rozstaniu opuszczają kraj, w którym dotąd zamieszkiwali albo żadne z nich nie przybywa już w tym państwie, w którym wspólnie mieszkali. W tym przypadku, małżonek zamieszkujący co najmniej rok bezpośrednio przed złożeniem pozwu o rozwód w nowym państwie, do którego się wyprowadził, może wszcząć sprawę przed sądem tego kraju. Istnieje jeszcze jedna alternatywa.

W przypadku, gdy małżonkowie nie zamieszkiwali w tym samym państwie, albo gdy żadne z nich nie zamieszkuje w państwie, w którym ostatnio wspólnie przebywali, sądem właściwym do prowadzenia sprawy o rozwód może być sąd państwa, w którym powód zamieszkuje przez co najmniej 6 miesięcy bezpośrednio przed złożeniem pozwu, gdy jest obywatelem tego państwa.

Wyjaśniając więc na uprzednim przykładzie, małżeństwo polsko – niemieckie zamieszkiwało wspólnie w Hiszpanii. Po rozstaniu każde z nich wróciło do swego ojczystego kraju. Każdy z nich może złożyć pozew w sądzie swojego kraju, gdy mieszkali w nim co najmniej 6 miesięcy wcześniej.

Ustawodawca przewidział także zapisy do zastosowania w sytuacji rozwodu małżonków, będących obywatelami tego samego kraju i zamieszkujących na stałe w innym państwie. W takim przypadku, każdy z małżonków – obywateli Polski – mieszkających w Niemczech, może wystąpić z pozwem do sądu polskiego.

Jakie prawo zastosuje sąd?

Określenie właściwego sądu do rozpoznania sprawy rozwodowej nie jest tożsame z tym, iż wyrok zostanie wydany w oparciu o przepisy prawa państwa, w którym ten sąd ma siedzibę. Może dojść bowiem do procedowania przez sąd danego państwa na podstawie prawa innego kraju. Zależy to od zapisów prawa międzynarodowego, na przykład umów międzynarodowych lub przepisów wewnętrznych danego państwa, jak polskiej ustawy z dnia 4 lutego 2011 roku Prawo prywatne międzynarodowe. Istnieje wiele przepisów kolizyjnych według których ustala się, jakie prawo będzie w konkretnej sprawie stosowane. W naszym przykładzie zatem, małżeństwo polsko-niemieckie może wybrać sąd polski do tego, by prowadził ich sprawę, jednak sąd ten może orzekać według prawa polskiego albo niemieckiego.

Jak wynika ze wskazanych przepisów, decyzja o tym, gdzie powód postanowi wszcząć sprawę o rozwód jest niezwykle istotna, a przy tym zawiła i mogąca sprawić kłopot. Dokonując takiego wyboru, pamiętajmy, iż do sądu, w którym będą odbywały się rozprawy – w języku urzędowym danego państwa, obowiązani będą się stawić strony i świadkowie. W zależności od kraju, różne są także koszty i czas trwania takich postępowań. Z tych względów warto przed wytoczeniem powództwa skonsultować się z profesjonalnym pełnomocnikiem w osobie radcy prawnego bądź adwokata, który pomoże dostosować przepisy do indywidualnej sytuacji oraz wskaże najkorzystniejsze rozwiązanie.

Tagi: , , , ,